Hij is namelijk op zoek naar een evidence-based aanpak. Want wat als je kinderen niet beschermt door te zwijgen? In de Verenigde Staten ziet hij hoe Trauma Focused Cognitive Behavioral Therapy (TF-CBT) juist werkt door kinderen het verhaal wél te laten vertellen en op te laten schrijven, stap voor stap. Een aanpak die in die tijd best gewaagd is. Tóch neemt hij de methode mee terug naar Nederland. Die reis, twintig jaar geleden, vormt nu de basis voor de TF-CBT-module die RINO Zuid en RINO Amsterdam samen aanbieden, met Levvel als belangrijke praktijkpartner.

Van methode naar module

Voor Marlies van Dijk - klinisch psycholoog, psychotherapeut en P-opleider bij Levvel - is TF-CBT al jaren een vast onderdeel van haar werk. ‘Ik werk in de behandeling, maar ook in de opleiding.’ zegt ze. ‘Binnen Levvel hebben we een kennisnetwerk voor trauma, gehechtheid en gezin. Daar onderzoeken en implementeren we behandelmethoden. TF-CBT speelt daarin een grote rol. We willen deze manier van werken niet alleen binnen Levvel houden, maar juist breder delen.’ Ramón knikt. ‘We hebben TF-CBT in Nederland stap voor stap opgebouwd. Eerst in teams, daarna in opleidingen. En nu zie je dat er steeds meer behoefte is aan een behandelmethode die echt helpt om het ook te dóén in de praktijk.’

Durven praten over trauma

Wat beiden veel terugzien in de praktijk, is de terughoudendheid om trauma echt te bespreken. ‘Trauma roept spanning op,’ zegt Ramón. ‘Bij het kind, maar ook bij de behandelaar. Je wilt beschermen. Maar als je kijkt naar wat werkt, dan moet je er juist wél naar vragen.’ Marlies: ‘TF-CBT helpt je daarbij. Je werkt niet alleen met het kind, maar ook met ouders of andere belangrijke volwassenen. Dat maakt het veilig en compleet. Kinderen groeien niet los van hun omgeving op namelijk.’ Een belangrijk onderdeel van de behandeling is het traumaverhaal. ‘Dat schrijf je samen met het kind. Je komt dicht bij de beleving, maar altijd met het doel om negatieve gedachten en gevoelens te veranderen. Je ziet ook dat kinderen trots worden op het traumaverhaal dat zij schrijven. Het geeft zelfvertrouwen en persoonlijke groei om het verhaal te delen.’

Leren door te doen

In de behandelmethode staat niet alleen kennis centraal, maar vooral toepassing. ‘Als je het boek over deze methode leest, lijkt het soms heel simpel,’ zegt Ramón. ‘Dan denk je: waarom zou ik een training volgen? Maar de praktijk is weerbarstig. Het loopt nooit precies zoals je denkt.’ De methode helpt deelnemers om met verschillende situaties om te gaan. ‘Je leert oefenen, keuzes maken en het behandelmodel echt eigen maken. Maar het is ook een beetje als autorijden. Je leert het pas echt als je het zelf doet.’ Marlies: ‘We werken met verschillende niveaus: van masterpsychologen tot klinisch psychologen, psychotherapeuten en kinder- en jeugdpsychiaters. Iedereen brengt eigen casuïstiek mee. En je leert ook veel van elkaar,’ zegt Marlies.

Ruimte voor creativiteit

Hoewel TF-CBT een behandelprotocol is, ervaren deelnemers juist veel vrijheid. ‘Je volgt vaste modules in een vaste volgorde,’ zegt Ramón. ‘Maar binnen die modules is er ruimte voor creativiteit. Dat verrast veel deelnemers.’ ‘We horen vaak terug dat behandelaren het fijn vinden dat het een protocol is, maar dat ze hun eigen stijl en ervaring kunnen gebruiken,’ zegt Marlies. De behandelmethode is hybride opgebouwd, met een Nederlandse e-learning. ‘We werken met instructievideo’s en fictieve casussen. Zo zie je stap voor stap hoe je het toepast. Dat maakt leren actiever en afwisselender dan alleen in een lokaal zitten.’

Wat het kan betekenen in de praktijk

Er zijn allerlei voorbeelden waarin TF-CBT echt verschil kan maken. Zoals bij kinderen die seksueel misbruik, huiselijk geweld of ernstige ziekte in de omgeving meemaakten. Ramón: ‘Aan het einde van de behandeling zijn er gezamenlijke sessies waarin het traumaverhaal wordt gedeeld. Je ziet dan herstel tussen ouder en kind. Dat is heel krachtig.’ ‘De drie grote doelen zijn traumaverwerking en klachtenvermindering, maar ook het herstel van de relatie tussen ouder en kind. Dat zie je geleidelijk gebeuren,’ zegt Marlies.

Samen leren, samen groeien

Naast de lesdagen zijn er supervisies. ‘Deelnemers brengen hun eigen casussen mee. We bespreken waar ze tegenaan lopen en hoe je dat oplost met het TF-CBT-model in je achterhoofd. Dat geeft veel houvast.’ Volgens Ramón zit de grootste winst in het vertrouwen. ‘Je weet: dit is een behandelmodel dat werkt. En als je vastloopt, kun je terugvallen op supervisie.’

Naar het zuiden

De samenwerking met RINO Zuid voelt logisch, vinden ze. ‘Trauma is overal. Niet alleen in het midden van Nederland. Dan is het mooi als we deze module ook in het zuiden aanbieden.’ ‘Mensen reisden eerder vanuit het hele land naar Amsterdam. Nu komen wij die kant op. Dat maakt het veel toegankelijker om mee te doen’ zegt Marlies. Twijfel je of de behandelmodule iets voor je is? Ramón is duidelijk: ‘Gewoon doen.’ ‘Als je werkt met kinderen en jongeren met trauma, dan kun je hier eigenlijk niet omheen. Ook als niet alle PTSS-kenmerken aanwezig zijn, kun je met deze methode veel voor kinderen en jongeren betekenen,’ sluit Marlies af.

Meer weten?

Wil je ook aan de slag met de module Trauma Focused Cognitive Behavioral Therapy? Kijk voor meer informatie en aanmelden op de pagina van: TF-CBT