Het eerste gesprek is misschien wel het belangrijkste

Wanneer een kind of iemand met een verstandelijke beperking iets vertelt over mogelijk seksueel misbruik, is het verleidelijk om snel duidelijkheid te willen krijgen. Toch schuilt daar juist een risico. "Eén vraag kan onbedoeld een verhaal veranderen," legt Marja uit. "Daarom proberen wij zo min mogelijk informatie toe te voegen. Hoe meer iemand uit zichzelf vertelt, hoe betrouwbaarder de verklaring."

Dat vraagt om vakmanschap. Open vragen stellen, zorgvuldig luisteren en ruimte geven aan het eigen verhaal van een slachtoffer blijken in de praktijk veel moeilijker dan ze lijken. "Veel mensen denken dat ze open vragen stellen," vertelt Marja. "Maar als je goed kijkt, blijken het vaak toch gesloten of sturende vragen te zijn."

Niet invullen, maar onderzoeken

Binnen de training staat daarom het scenariomodel centraal. Een gespreksmethodiek die professionals helpt om objectief te blijven en stap voor stap te onderzoeken wat er precies is gebeurd.

Het uitgangspunt is eenvoudig: eerst luisteren, daarna pas toetsen. Dat voorkomt dat professionals, hoe goed bedoeld ook, zelf richting geven aan een verhaal. Want juist nuance maakt soms het verschil.

Marja noemt een voorbeeld uit de praktijk. Een cliënt vertelde dat "ome Piet aan haar poes had gezeten". Tijdens een zorgvuldig taxatiegesprek bleek uiteindelijk dat zij haar huisdier bedoelde. "Zo'n gesprek kan dus voorkomen dat er onterecht wordt uitgegaan van een strafbaar feit."

Samenwerken aan zorgvuldigheid

Volgens Marja en Jolanda begint goed onderzoek niet bij de politie, maar vaak al veel eerder. Hulpverleners, begeleiders en behandelaren zijn regelmatig de eersten die signalen opvangen. Hun rol is dan ook van grote waarde. "Wij hebben de hulpverlening echt nodig," zegt Marja. "Niet om conclusies te trekken, maar om zo zorgvuldig mogelijk vast te leggen wat iemand zelf heeft verteld."

Tijdens de training merken de rechercheurs dat deelnemers steeds beter begrijpen welke impact hun gesprekstechniek heeft op een eventueel vervolgonderzoek. Tegelijkertijd ontstaat er meer begrip voor elkaars rol. "Je hoeft als hulpverlener geen oordeel te geven," vult Jolanda aan. "Vertel gewoon wat je hebt gehoord en wees transparant over hoe het gesprek is verlopen. Daar kunnen wij als rechercheurs ontzettend veel mee."

Blijven leren van de praktijk

Gesprekstechnieken ontwikkel je niet in één cursusdag. Ze vragen om oefening, reflectie en het bespreken van echte casussen. Juist die combinatie maakt de samenwerking tussen RINO Zuid en de politie zo waardevol.

Ook Marja en Jolanda blijven zichzelf ontwikkelen. Na ieder studioverhoor kijken zij samen terug op hun eigen handelen. Niet om fouten aan te wijzen, maar om van elkaar te leren.

Diezelfde open houding nemen ze mee naar de deelnemers van de training. "Wij leren net zo goed van nieuwe collega's als zij van ons," zegt Marja. "Het belangrijkste is dat we samen blijven zoeken naar de beste manier om iemand echt te horen."

Want uiteindelijk draait een taxatiegesprek om meer dan waarheidsvinding alleen. Het draait om een veilige omgeving waarin iemand zijn verhaal kan vertellen. En juist dat ene gesprek kan het verschil maken. Voor het slachtoffer, voor de hulpverlening én voor het verdere onderzoek.

Wil je je hierin verdiepen?

RINO Zuid biedt de scholing Taxatiegesprekken bij vermoeden van seksueel misbruik aan voor professionals in de gehandicaptenzorg. Een praktijkgerichte training waarin zorgvuldig luisteren en betrouwbare gespreksvoering centraal staan.