Hoe voer je een gesprek zonder het verhaal te beïnvloeden?
Veel professionals denken dat ze open vragen stellen. Tot ze hun eigen gesprekken terugluisteren.
"Dat merken wij ook tijdens trainingen," vertelt zedenrechercheur Marja de Louw. "Dan zeggen mensen: natuurlijk stel ik open vragen. Maar als we samen kijken, blijken het toch vaak gesloten of sturende vragen te zijn."
Het verschil lijkt klein, maar kan grote gevolgen hebben. Juist daarom staat tijdens de verdiepingstraining van RINO Zuid één vraag centraal: hoe help je iemand zijn eigen verhaal te vertellen, zonder dat je het onbedoeld beïnvloedt?
Kleine woorden, groot effect
Volgens Marja en Jolanda zit goede gespreksvoering vaak in kleine dingen.
"Als je vraagt: 'Kun jij vertellen wat er is gebeurd?', lijkt dat heel open. Maar iemand kan daar gewoon 'ja' op antwoorden. Daarom vragen wij liever: 'Wat is er gebeurd?'"
Ook aansluiten bij de woorden van de ander is essentieel. "Als iemand vertelt over een gele kanarie," zegt Jolanda de Rooij lachend, "dan begin ik niet ineens over een groene auto. Ik blijf bij die gele kanarie. Daar zit het verhaal."
Nieuwsgierig blijven
Een goed taxatiegesprek draait niet om zo snel mogelijk antwoord krijgen, maar om zorgvuldig onderzoeken.
Marja vertelt over een vrouw met een verstandelijke beperking die aangaf dat "ome Piet aan haar poes had gezeten". Pas door rustig verder te vragen werd duidelijk dat zij haar huisdier bedoelde. "Dat laat zien waarom je nooit moet invullen," zegt ze. "Je wilt precies begrijpen wat iemand bedoelt."
Ook verzorgingshandelingen kunnen op het eerste gezicht heel anders lijken dan ze uiteindelijk blijken te zijn. Door rustig en open door te vragen ontstaat er duidelijkheid, zonder dat de professional richting geeft aan het verhaal.
De kracht van stilte
Soms is zelfs één woord genoeg. "Wanneer iemand stopt met vertellen, zeggen wij soms alleen maar: 'Want?'"
Die eenvoudige vraag helpt kinderen en mensen met een verstandelijke beperking vaak om zelf verder te vertellen. "Je geeft ruimte, zonder zelf iets toe te voegen," legt Marja uit.
Oefenen, oefenen, oefenen
Goede gespreksvoering leer je niet uit een boek. Het vraagt oefening, feedback en reflectie.
Tijdens de verdiepingstraining oefenen deelnemers daarom intensief met praktijkvoorbeelden, gesprekstechnieken en casuïstiek uit de dagelijkse praktijk. "Het gaat niet om een perfect gesprek," besluit Jolanda. "Het gaat erom dat iemand zijn eigen verhaal kan vertellen. Dat is uiteindelijk het belangrijkste."
Wil je je hierin verdiepen?
RINO Zuid biedt de scholing Taxatiegesprekken bij vermoeden van seksueel misbruik aan voor professionals in de gehandicaptenzorg. Een praktijkgerichte training waarin zorgvuldig luisteren en betrouwbare gespreksvoering centraal staan.
